السيد محمد حسين الطهراني
237
نور ملكوت قرآن از قسمت أنوار الملكوت (فارسى)
و در اين آيه كه تلين با إلى متعدّى شده است ، متضمّن معناى ميل و اطمينان است . يعنى پوستها و دلهايشان نرم مىشود ، درحالىكه اطمينان دارند ، و ميل به ذكر خدا مىنمايند . بنابراين نرمى و لينت دل . عبارت است از : ايجاد كردن خداوند صفتى را در دل ، كه بوسيلهء آن دل ذكر خدا را مىپذيرد ؛ و قبول مىنمايد ؛ و ميل و اطمينان به آن مىكند . و همانطوركه سبل خدا مختلف است ؛ همچنين هدايت به سوى سبل و راههائى كه به خدا نسبت داده مىشود ، اختلاف دارد . و علىهذا هر سبيلى ، قبل از آن ، هدايت مخصوصى دارد كه از مختصات آنست . و به اينگونه از اختلاف در هدايت ، آيهء مباركه اشاره دارد كه : [ معنى مجاهدهء فى الله و فى سبيل الله ] وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ . « 1 » ( و كسانى كه در ما مجاهده مىنمايند ، البتّه ما آنها را در سبل و راههاى خودمان هدايت مىكنيم ؛ و خداوند با محسنين است . ) چون معناى مجاهدهء در خدا ( جاهدوا فينا ) آنست كه : إنسان وجه خدا را بخواهد ؛ آنگاه خداوند سبحانه وى را هدايت به سبيلى مىكند ، غير از سبيل ديگر ؛ به حسب استعداد خاصّ او ؛ و همچنين خداوند وى را همينطور در هدايت سبيلى ، به هدايت سبيل دگرى مىكشاند ، و مىبرد ؛ تا بالأخره او را به نفس خودش جلّت عظمته اختصاص دهد . أمّا معناى مجاهدهء در راه خدا ( جاهدوا فى سبيل الله ) آنست كه : إنسان سلامت سبيل ، و دفع عوائق و موانع از آن را بخواهد . و بنابراين حقيقت هدايت در سبل خدا ، آنست كه : بندهء مجاهد در راه خدا باشد ؛ و خداوند در اين صورت هدايت در طرق مختلفه و سبل متفاوتهء خود ، راه را براى وصول او به حريم قدس و عزّ و امانش قرار داده است .
--> ( 1 ) آيهء 69 ، از سورهء 29 : عنكبوت .